انجمن شعر حوزه هنری مازندران

???? — Sun, 24 Jun 2007 19:36:35 GMT

رفيق شاعر/ رانندة من

روبروی شب مانده باشی وُ
صبح را پشت سرت داشته باشی
با رفت و آمدنت در خط مستقيم خيابان ها .
به سرعت فکر کنی
و مدام قرمز بشوی (يا سبز)
و زنی کنار تو بنشيند تصادفاً تنه به تنه
و فکر می کنی : ……. کرايه نمی گيرم
و وقت پياده شدن : ۲۰۰ اضافه گرفتم…. آفرين به خودم
- « خسته نباشی »
و خسته باشی وُ
در پشت رل خيال نشسته باشد در رفت و آمد برخط مستقيم خيابان ها:
روی نيمکت قهوه خانه ای
چای بزني – جدول حل کنی وُ
در تعريف « آنچه اين روزها نرخش گران » : اُميد
در تعريف « جانشين پيامبر» بنويسی : شاعر
و به ياد بياوری زودتر از شب قبل خسته ای و نمی دانستی
و به ياد بياوری روبروی شبی
و صبح پشت سر توست
و بنويسی

تیرداد نصری_اردیبهشت1م1378

دانگ دانگ دانگ

و زن

حسرت یک سالش را

قطره

از گوشه چشمهایش زدود

و نگاه کرد

به محال

به رو برو

زهرا خادمی

با بادها به هوا رفت,این بال بال خودش نیست

حس می کند که پرنده ست,دگر به حال خودش نیست

"دیگر چگونه باغ با لحظه های نشستن"

این هم سوال قشنگی است,اما سوال خودش نیست

فردا که یکسره صبح است,فردای وعده ی خورشید

این است دار و ندارش,هر چند مال خودش نیست

مثل پرنده ی غفلت در آسمان قفس ماند

فکر ادامه شعر است,فکر زوال خودش نیست

ابراهیم رستکی

???? — Wed, 06 Jun 2007 11:45:55 GMT

توی سرم جرقه می زنی

و فاصله ها فوت

حالا من توی لبهای تو فال می گیرد

شیرین شیرین

و خدا توی چشمهایت گرم

داغ داغ

نفس حبس می کنم

نگاه های هرزه ی دور و برت می شود بهشت

دوباره فال می گیرم

اینجا خانه ی من هست و

خدا همیشه خسته

تخت ها جیغ می کشند نفس نفس

و پیراهن مرا درید نفس نفس

هوا بوی ----

فال می گیرم

اینبار

طناب

صندلی

و رقص...

هی چارپایه

به پاهای من نخند

من از همیشه خوشگل تر شده ام

حالا کفن,لختی تنم بوسه می زند

جلوتر از دست های کوتاه خاک

و دیگر لبهایت طعم بوسه های فال نمی دهد

و خدا در جهنم نگاهت یخ می زند

و بهشت بوی گند آستین مادر

ول کن بهشت

ول کن

بگذار من هر جا که می خواهد

اصلا" به جهنم

زهرا فدوی

(...)

پیچیده است شاید

درون شولایی به شکل قلب

یک طرف جایی دور

همه چیز مسلولی کوچک

چنان گیج

که می توانی,برای هر کسی دیوار باشی

مثل درخت

پیچیده در سادگی یک ایستادن.

زیاد است

چیزی که نگفتی و پیچیده

مثل خبری که دست قاصدک است

می تواند همان خبری باشد

که دست کلاغ می افتد

درون تو,شاید صدایی باشد

که بوق اسرافیل از آن شروع شد

ایستادن تو شاید,

خودش درون این قوم پیچید.

عجیب که نیست

همه چیز غاری باشی

که عکس.آرش را به خاطر نمی آورد

عکس تو را

بخاطرش می افتی

مثل مسلولی گیج

روی دیواری که می کشد

خود را ,تو اسبی ایستاده

روبروی درخت

عجیب که نیست

یکی از ابتدا بخواهد

چیزی کوچک باشد

بخواهد

تو را با صدایی عجیب بشنود.

محمد رضا رزاقی

_از حس عجیب و تازه سر شار شدم در داد و ستد هام گرفتار شدم

از اینکه دلم را به خودم بخشیدم حس می کنم از خودم طلبکار شدم

_در تیرگی چشم تو فریادم نیست در روشنی اش دلی که من دادم نیست

این حالت آشوبگر چشمانت ضرب المثلی داشت ولی یادم نیست

_کی می شود این پنجره را وا بکنی تا این گل سرخ را تماشا بکنی

میترسم از اینکه پاسخت نه باشد من منتظرم که تو تقاضا بکنی

_در حومه شهر ساری آغاز شدی مانند خودت فراری آغاز شدی

تصمیم ندارم به تو تهمت بزنم با دیدن یک هزاری آغاز شدی

_تنها شده ام ولی اساسا" خوبم من موقع از عشق سرودن خوبم

اینقدر به این غربت من فکر نکن بیخود نگران من شدی ,من خوبم

مجتبی مطلبی

خواب

فکر می کردم

با فکر کردن حل می شود

حل نشد

شکر توی قهوه و

کسی که باید از در می آمد

از در نیامد

از چشمهایم پایین آمد و

توی قهوه چرخید و چرخید

دستم که لرزید

از لای پیراهنم پایین آمد

به روی خودم نیاوردم

که این قهوه خانه

شبیه آن کافی شاپی نیست

که هرگز نرفته ایم

یادم رفته بود

این چای قهوه نیست و

و این قهوه فال تو...

بغل دستی ام را بیدار کردم

یادم آمد که

ایستگاه جای خواب نیست

و سوار قطاری شدیم

که هرگز به هراز نمی رفت

محمد علی تقی زاده پاسندی

???? — Wed, 21 Mar 2007 12:40:10 GMT

دو کار از سپیده قاسمی زاده ـساری

آی آدمای سرخوش آهای قبیله ی مست

بگید کجای کارید خدا رو یادتون هست؟

آهای شما کلانی چی کار دارید با گندم

شنیدید که حرومه خوردن نون مردم؟

عروسکهای دستی کنج اتاق می میرن

مترسکهای زخمی تو مزرعه اسیرن

مترسکی که دست داشت مترسکی که پا داشت

اون زمونا مترسک واسه خودش خدا داشت

حالا چی مونده از اون یه چشم خیس و خسته

آهای آهای آدما کی این درهارو بسته

سپیده قاسمی زاده

دارم به این بن بست ها عادت می کنم

به خانه های میله ای

و تو حتی به روی مبارکت هم نمی آوری

آه که دیگر خسته ام

از این همه کثافت

از این همه گوش

که به درد لای جرز هم نمی خورد

دارم دیوانه می شوم

این جا دریغ از یک گل

حتی گل دستمالم

شاید زیر همان درخت

همان درخت آلبالو جا مانده است

سپیده قاسمی زاده

delshoreh — Wed, 14 Mar 2007 13:08:19 GMT

دانگ

و زن

حسرت يك سالش را

قطره

از گوشه چشمهايش زدود

و نگاه كرد

به محال

به روبرو

زهرا خادمي

delshoreh — Thu, 01 Mar 2007 09:23:18 GMT

درودی دوباره برای شما که از تبار گل و نور و شبنمید

با شعر دیگری از شاعران انجمن بروز میکنم البته باید از شاعران خوب انجمن آقای مبین اعرابی و خانوم آرزو اذان گو که زحمت بسیار برای وبلاگ میکشند تشکر کنم

رفتی که دل باغچه را گرد بگیرد
قران لب طاقچه را گرد بگیرید
انگار نمی خواستی ارام بگیریم
از چشم شما پنجره ای وام بگیریم
می خواستی از دین خودم چشم بپوشم
از سوره یاسین خودم چشم بپوشم
بازیچه ی ایمان کسی نیستم ای زن
من تازه مسلمان کسی نیستم ای زن
قبلن خبر از تیغ از این گرده گرفتم
از فاطمه پهلوی لگد خورده گرفتم
من شرط مسلمانی من با دگران نیست
اسلام من از چند پیاله نگران نیست
در حق من انواع مقاله بنویسید
از درصد بالای پیاله بنویسید
یک الکلی مست که اتش به جگر ماند
خونچشم به راه غزل رفته نهان ماند

او خود جلو می رفت و سر با خویش می برد
یک شهر را از پشت سر با خویش می برد
بر تخته های پاره امیدی نمی بست
دستی که یک در یا خطر با خویش می برد
من تا خود چشمان او می رفتم از دست
او هر چه را از این نظر با خویش می برد
خورشید را از خانه پایین می کشانید
وقتی نگاهی شعله ور با خویش می برد
از جلو می زد جلو خیلی جلو تر
انگار من را بیشتر با خویش می برد
نفرین به تقدیری که تنها پیکرم را
اصرار می کردم نبر با خویش می برد
من می توانستم کنارش باشم اما
من می توا... اما اگر با خویش می برد

جابر نوری سمسکندی

بدم میاد از همه تون اهای شما که کافرید
شما که سالی صد دفعه سمت نجف مسافرید
تسبیح و سجاده و مهر تو جهل و تزویر و ریا
نون شب شما شده با قبله های شب نما
سمت جهنم عابرید فکر می کنید می رید بهشت
اما دو راه قصه رو شیطونه اشتباه نوشت
راتون و کج کردین و از نماز شب دم می زنین
اهای ولای بی ولا می خواین بگید مسلمونین؟
شما که الله و صمد ورد زبونتون شده
بی خبر از اینکه حروم لقمه ی شومتون شده
خدا می دونه که علی نون شبش ریا نبود
مسلمونی به چادر و سجاده و دعا نبود
بدم میاد از همتون خدا می دونه کافرید
شما که سالی صد دفعه سمت نجف مسافرید

معصومه بابایی

delshoreh — Sun, 18 Feb 2007 13:06:23 GMT

با شعر دوستان دور و نزدیک و شاعران خوب انجمن شعر حوزه بروز میکنم و سعی بر این است تا در وبلاگ به معرفی شاعران حوزه و آثار آنها پرداخته شود.

خانم فائزه رسکتی از شاعران خوب و قدیمی حوزه است دیرگاهی در کار سرودن غزل بوده و در این پست یک غزل و تجربه ایشان را در شعر آزاد میخوانیم.

چه لذتی دارد

وقتی مزمزه اش می کنی

زیر دندانهایت ،

می چر خانی توی دهانت

قورتش میدهی.

در جزیره ای دور

بالا می آوری

بالا می...

کشتی ها رفته اند

کودکت را می چپانی توی بطری

و پرت می کنی وسط اقیانوس

کشتی ها خیلی وقت است رفته اند

دزدان دریایی هم روزنامه نمی خوانند

می ماند

وسوسهء خودکشی نهنگها.

نیا به سمت نگاهم نیا به قبرستان

تو را چه کار به این آسمان ابرستان

نگو تو آهوی مغرور بیشه ها بودی

قبول، بودم و اما نبود ببرستان

تمام روز در ایینه کفر می روید

و روح عاصی من ...اشتیاق گبرستان

من انتخاب نکردم که زندگی یا نه

بهشت بود و سیبی و بعد ...جبرستان

اگر حرام شدم من ،همیشه باش ای عشق!

نیا به سمت نگاهم..

آقای ابراهیم رسکتی از شاعران خوب و صمیمی حوزه بوده که به خوانش شعری از ایشان میپردازیم

"بخار از فنجان چاي تو بلند مي شود و"

بخار از فنجان چاي تو بلند مي شود و

مي نشيند روي ميز

ميز را براي تو چيده ام

فنجان چاي راگذاشته ام جاي هر روز

گلدان را جاي هر روز هست

ستاره ها را – قندان را – قلبم را گذاشته ام جاي هر روز

حتي هواي اتاق 37 درجه سانتي گراد است

و شايد هيچ روزي دقت نمي کردم

کفشت را جاي هر روز نکنده اي

روسريت را جاي هر روز نيانداخته اي

حتي ستاره ها را توي اتاقم ولو نکرده اي

چاي تو را سر مي کشم

بخار از قلب من بلند مي شودو

مي نشيند روي فنجان خالي چاي تو.

آقای سعید شجاعی از شاعران خوب انجمن شعر حوزه هنری است که به خوانش دوشعر از ایشان مینشینیم

۱-

دو سایه - چون دو عقربه روی دوازده -

از هم جدا شدند - سوی یک و یازده -

آن دو قرار بود که هر وقت می نواخت

آونگ پیر و خسته ی ساعت نوازِ ، ده . . .

هر یک نظر کنند به ماه و دو بوسه بود

آن لحظه هست و نیست آنها و راز ده .

یک شب – شبی که شوم ترین بود - ناگهان

وقتی نواخت ساعت بی وقت باز ، ده

یک تکه ابر صورت مهتاب را . . . و مُرد

آن سایه ای که رفت شبی سوی یازده .

فردای هرگز - آه که - آن سایه هر چه رفت

هرگز نمی رسید به مرز دوازده ،

آرام رفت و از نفس افتاد روی پنج .

- یعنی محال بود چه رفتن چه باز

۲-

تقويم : روز آخر اسفند ماه بود

در ايست گاه مرد دو چشمش به راه بود

نزديك عصر بود و هوا گرگ و ميش و سرد

در لابه لاي برف زمين راه راه بود

چشمان مرد بسته شد و رفت توي فكر :

شش – هفت ماه قبل كه در ايست گاه بود ؛

دختر كنار پنجره از شهر مي گريخت

مرد ايستاده بود و سرآپا نگاه بود :

تق . . . تق . . . تتق . . تتق . تتتق دور شد قطار

- تقدير بد رقم خورد ، او بي گناه بود –

از پيچ پيچ ريل گذر كرد و محو شد

تا انتهاي دور دو خط سياه بود

. . .

نوروز بود و سوت قطاري شنيده شد

و دختري كه رنگ لباسش سياه بود . . .

شاهنامه از خطی تا چاپی (1)

delshoreh — Sun, 14 Jan 2007 04:30:37 GMT

بنام خداوند جان و خرد

كزين برتر انديشه برنگذرد

ايرج افشار

انتشار شاهنامه فردوسي در اكناف جهان سرگذشتي شنيدني دارد. چه، از وقتي كه سرودن اين منظومه بلند و پايدار آغاز شد و تحرير آن در سال 348 قمري به پايان رسيد و در سال 400 تحرير نهائي آن آماده شد تا كنون كه اندكي از هزار سال گذشته است، اين حماسه اقوام ايراني به اشكال و صور گوناگون در دسترس قرار گرفته است. ملت ايران و دوستداران راستين زبان فارسي در جهان، در مدت ده قرن تمام، بوسيله خواندن متن و شنيدن آن از دهان قصه‌خوانها و شاهنامه خوانها (مخصوصاً در قهوه‌خانه‌ها و زورخانه‌ها و مجالس خاص شاهنامه خواني) بر پهناي انديشه انساني و هنر گرانسنگ و جاوداني شاعر وقوف يافته و از معاني و دقائق آن لذتها برده و از گنجي چنين كم‌‌مانند و بيش‌بها فوائد اندوخته‌اند.

***

شاهنامه خط فردوسي

هيچ نمي‌دانيم نسخه‌اي از شاهنامه كه علي‌الظاهر در ديه باژ از آباديهاي طوس تهيه شد و به غزنين فرستاده شد و در آنجا به پيشگاه سلطان محمود غزنوي تقديم شد به چه صورت بود. به خط فردوسي بود يا به خط كاتبي خوشنويس. مزين بود يا نبود. به چه اندازه‌اي بود. در هر صفحه‌اش چند ستون شعر نوشته شده بود. بالاخره جلدش از چه نوع بود.

به نقل مجتبي مينوي از روايات قديم، چون كتاب بسيار مفصل و بزرگ بود به ناچار آن را در چندين مجلد، مثلاً هفت دفتر يا دوازده دفتر يا حتي بيست دفتر،. هر دفتري حاوي دو هزار و پانصد تا سه هزار بيت نويسانيده و ترتيب داده بوده است.

بهر تقدير، ترديد نيست كه فردوسي خود دست كم يك نسخه از شاهنامه بدست هويش نوشته بوده است و مانند هر نويسنده و شاعري در آن تصرفات و كم و بيشها كرده بوده است. اما بسيار جاي افسوس است كه ورقي هم از چنان نسخه‌اي عزيز به واسطه كثرت و سختي حوادث روزگار براي ما باقي مانده است.

نسخه‌هاي عصر فردوسي

معهذا چون چند نسخه خطي از ايامي نزديك به عصر فردوسي در دست داريم تا حدودي نسبي مي‌توان بر شيوه كتابت و نحوه تنظيمي كه در نسخه‌هاي اوائل قرن پنجم به كار رفته است واقف شد. في‌المثل خط اسدي طوسي همشهري فردوسي و سراينده منظومه گرشاسب‌نامه كه نسخه‌اي از كتاب داروئي‌الابنيه عن حقايق‌الادويه را به سال 447 هجري نوشته است در دست داريم و آن نمونه‌اي است گويا از رسم‌الخط و كاغذي كه در اوقاتي نزديك به عصر قردوسي در شهر طوس مرسوم بوده. اوراقي معدود هم كه از نسخه وامق و عذراي عنصري و گرشاسب‌نامه اسدي به دست آمده است كه به احتمال قوي از آن روزگاران و نمونه‌اي است از طرز ضبط و نگارش كتب شعري در عهد غزنويان.

يكي از نمونه‌هاي عالي تذهيب و تجليد شاهانه در قرن پنجم كه شايسته و درخور تقديم به پادشاهان است و هم اكنون در دست است اجزاء قرآن مجيدي است كه دو جزوش در كتابخانه آستان قدس و يك جزوش در كتابخانه سلطنتي موجود بود و اجزاء ديگرش چند سال پيش در حين مرمت قسمتي از بقعه امام علي بن موسي‌الرضا عليه‌السلام (مشهد) به دست آمد. اين اجزاء به خط و تذهيب عثمان بن حسين الوراق الغزنوي و مورخ به سال 466 هجري است و هر يك نمونه‌اي يگانه از كار آن هنرمند استاد و بازمانده‌اي از هنر عالي عصري درخشان.

***

قديمي‌ترين نسخه شاهنامه

فردوسي در سال 400 هجري از تحرير نهائي شاهنامه فارغ شد. ولي قديمي‌ترين نسخه خطي موجود شناخته شده از آن كتاب متعلق است به سال 675، كه اگر احتمال خدشه‌اي در تاريخ كتابت آن نرود و همه اوراقش يك دست دانسته شود نسخه‌اي است كه حدود 275 سال پس از تصنيف اثر، كتابت شده است. ناچار احتمال تصرفات و تصحيفات و تحريفت هم در آن ميرود. اين نسخه اكنون در موزه بريتانيا نگاهداري ميشود. چند ورقش به خط نستعليق گونه است و بقيه به خط نسخ. نسخه شش ستوني كتابت شده است. ظاهراً كتابت منظومه‌هاي مفصل و طولاني در شش يا چهار ستون به منظور آنكه از قطر و ضخامت نسخه كاسته شود هميشه مرسوم بوده است. بطور مثال نسخه دواوين ده گانه مورخ 699 در مجموعه چستربيتي (دوبان) چهار ستوني و نسخه دواوين سته مورخ 713 متعلق به كتابخانه ديوان هند (لندن) شش ستوني است.

نسخه‌هاي خطي شاهنامه بسيار است، اعم از تاريخدار و بي‌تاريخ. تعداد نسخه‌هاي تاريخ دار تا قرن دوازدهم و معرف شده در فهرستها نزديك به سيصد نسخه است. به همين مقدارها هم نسخه‌هائي است كه تاريخ ندارد.

نسخه‌هاي مصور

از اين ميان نسخه‌هاي مشهور به مغولي (يعني از عصر ايلخانان ايران) واجد اهميت است. مخصوصاً آن نسخي كه داراي مجالس تصويرست هميشه مورد توجه تام و تمام عتيقه‌دوستان و متمولين وو اعيان و پادشاهان ممالك مختلف بوده است و نمونه‌هائي از آنها در امريكا، ممالك اروپايي، تركيه، ايران و شبه قاره هندوستان موجود است.

كثرت علاقه به مجالس تصوير اين نوع نسخ چمدام بوده است كه در موارد بسيار نسخ قديم و مهم را اوراق و متن را فداي تصوير كرده‌اند. شاهنامه‌اي كه اوراقي چند از آن باقي است و به نام دموت Demotte شهرت يافته است يكي از نمونه‌هاي اين نوع تضييع است. اوراق نسخه از نوع نسخ زيبا و خوش خط و مصوري بود كه در عصر ايلخانان كتاب مي‌شد و چون اغلب به منظور اهداء به امرا و ملوك بود به مجالس تصوير و جداول و تذهيب آراسته مي‌گشت.

مصور ساختن شاهنامه، از نخستين قرن پس از سروده شدن آن اثر مرسوم بود و دو بيت سوزني سمرقندي شاعر قرن ششم هجري (اگر ژه به منجيك ترمذي هم نسبت داده شده)، ضمن مديحه‌اي، دلالت بر اين معني دارد:

به شاهنامه برار هيبت تو نقش كنند	ز شاهنامه به ميدان رود به جنگ فراز
ز هيبت تو عدو نقش شاهنامه شود	كزو نه مرد بكار آيد نه اسب و نه ساز

مجالس شاهنامه

امروزه شاهنامه‌هاي مصور و خطي و حتي اوراق منفرد و جدا شده‌اي كه از مجالس شاهنامه‌هاي قديم در دست است زينت‌بخش كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مجموعه‌هاي شخصي است و فهرستي از آنها كه زير نظر الگ گرابار O. Grabar تهيه شده است بازگوينده و راهنمايي است از آنكه كدام يك از داستانها و صحنه‌ها بيشتر مورد توجه بينندگان و خوانندگان بوده است و به همان سبب هنرمندان آن مجلس را بيشتر تصوير كرده‌اند. بطور مثال ميتوان از احصائي كه در فهرست مذكور شده است نمونه‌اي آورد و گفت كه در شاهنامه‌هاي مصور مهم، از صحنه كشته شدن اشكبوس و اسب او به دست رستم پنجاه و نه مجلس وجود دارد. ولي از صحنه لباس پوشيدن رستم به رسم بازرگانان فقط يك مجلس ديده شده است.

تهيه مجالس شاهنامه، هميشه تحت تأثير اسلوبهاي نقاشي‌اي بوده است كه در زمان تهيه نسخه‌ها رواج داشت. بطور كلي سبكهاي مرسوم در تصويرسازي شاهنامه، اعم از نسخه‌هاي خطي و چاپي، خارج از مينياتور و نقاشي‌هاي قهوه‌خانه‌اي و نقش حمام نيست. تجدد و نونمايي كه درويش پرورده ايراني در پرده‌هاي شاهنامه چاپ بروخيم به وجود آورد محدود به خود او باقي ماند، اگرچه شايد حسين بهزاد و بعضي ديگر در كار خود تا حدي پيرو شيوه درويش شده‌اند.

شاهنامه فردوسي، هميشه ميداني گشاده و بسيار مناسب براي هنرمندان (اعم از خوشنويس و صورتگر و تذهيب كار و جلدساز) در نمودن ذوق هنرآفرين و دست هنرپرورشان بود. قصه‌شان معمولاً آن بود كه پرداخته هنري خود را به درگاه بزرگي به هديت بفرستند.

شاهنامه بايسنغري

يكي از عاليترين نمونه‌ها، شاهنامه معروف بايسنغري است از كارهاي هنري مكتب هرات و مربوط به سال 833 هجري. اين نسخه به خط نستعليق خطاط مشهور جعفر بايسنغري است. بيست و دو مجلس تصوير دارد با جلد ممتاز وسوخت طلاپوش از بيرون و معرق از درون و اوراق سرلوحه و ترنج‌دار مرصع در آغاز و جداول مذهب براي خزانه غياث‌الدين بايسنغر نواده تيمور.

اين نسخه از شاهنامه داراي مقدمه‌اي است به نثر كه بعدها به مقدمه بايسنغري شهرت يافت. در آن گفته شده است كه اگر چه نسخ متعدد از شاهنامه در كتابخانه همايون موجود بود در سال 829 اراده اميرزاده برآن قرار گرفت كه نسخه‌اي «از چند كتاب يكي را مصحح ساخته مكمل گردانند».

اين نسخه كه در كتابخانه سلطنتي ايران نگاهداري ميشود از حيث كاغذ و كتابت و سرلوحه و شمه و جدول و تذهيب و ترصيع و جلد و شيرازه‌بندي و مجالس تصوير از نسخ كم‌مانندي است كه هنرمندان دوره تيموري ايجاد كرده‌اند و نظاير آن هم در آن اعصار درخشان هنري چندان متعدد به وجود نيامده است.

شاهنامه‌هاي تيموري

بسياري از شاهنامه‌هائي كه در عهد تيموري نوشته و آراسته مي‌شد، چون براي اهداء به پادشاهزادگان هنردوست تيموري و خكام و امراي عصر و نيز ارسال به دربار عثماني بود شاهانه بود. يعني مزين و هنري بود. افسوس كه عده كثيري از آنها از دست رفته است. مثلاً شرف‌الدين علي يزدي مورخ و وزير عصر شاهرخ تيموري ابياتي دارد در ماده تاريخ جلد و طلبه (غلاف) نسخه‌اي مصور از شاهنامه كه براي امير شمس‌الدين محمد ميرك فرزند جلال‌الدين امير چقماق شامي در مدت سه سال از 839 تا 841 تهيه شده بود. نيك معلوم است كه اگر نسخه و جلد و غلاف آن نسخه اهميت هنري نداشت و از نفائس به شمار نمي‌رفت ماده تاريخ در باب آن گفته نشده بود. يزدي مي‌گويد:

اگر چند هستم چو خرم بهار	مشو قانع از من به نقش و نگار
ياسا دمي از دم قدسيم	كه رضوان فردوس فردوسيم

همو در منظومه هشتاد بيتي، در مدح شاهزاده ابراهيم ميرزا گفته است:

كه فحواي اين نسخه نامدار	حديثي است فرسوده روزگار
چو اين نسخه اينجا بجاي دل است	گزينم كه دل روح را منزل است

و از اين قبيل است شاهنامه‌هاي موجود به خط منعم‌الدين اوحدي شيرازي، مرشد كاتب شيرازي و دهها كتاب و خوشنويس ديگر كه اغلب آنها در فهارس كتابخانه‌ها مورد معرفي قرار گرفته است و به كرات عكس مجالس آن نسخ در كتب اروپائي به چاپ رسيده است.

در عصر صفوي و قاجاري

از شاهنامه‌هاي عصر صفوي شايد مهمترين نسخه آن است كه به نام شاهنامه طهماسبي مشهور است و اكنون به موزه متروپوليتن نيويورك تعلق دارد چون آرتورهوتون A.Houghton آن را به آنجا اهدا كرد در مقالات و كتب به «شاهنامه هوتون» معروف شده است. اهميت اين نسخه بيشتر به مناسبت مينياتورهاي آن است كه از حيث استادي در صحنه‌سازي، استعمال و قدرت رنگ‌آميزي، بزرگي مجلسها و صورتها يكي نمونه‌هاي عالي بازمانده از دوران صفوي است. در يكي از مينياتورها تاريخ 934 هجري ديده مي‌شود و در يكي ديگر نام يكي از نقاشان اثر به نام مير مصور. نسخه به خط نستعليق است. در ترتيب و تنظيم هنري آن عده‌اي از مذهبان و صورتگران مشاركت داشته‌اند. اين نسخه متعلق به دربار سلاطين عثماني بوده و از سال 1903 در مجموعه بارون ادموند دو رتچيلد Baron E. de Rotchild ديده شده است.

شايد آخرين نسحه ممتازي كه از شاهنامه در اوائل قرن چهاردهم تهيه شده و به صورت خطي باقي مانده است نسخه كتابت محمد داوري شاعر فرزند وصال شيرازي باشد. اين نسخه داراي پنجاه مجلس است كه عده‌اي از آنها كار شاعر و كاتب نسخه و عده‌اي كار لطفعلي مشهور به صورتگر شيرازي است. اين نسخه اكنون به مجموعه اختصاصي عليا حضرت فرح پهلوي شهبانوي ايران متعلق است.

-در طول مدت ده قرن كه از تصنيف شاهنامه مي‌گذرد، بيشتر زيبائي نسخه‌هاي آن مورد نظر بود. نه تنها عموم مردم، بلكه اهل سواد هم توجهي به صحت متن چنانكه بايد نداشتند و چون كاتبان هم رعايت امانت و دقت نمي‌كرده‌اند و اصول مقابله نسخ درين نوع متون چنانكه بايد رايج نبود بسياري از نسخ شاهنامه اگر عادي و معمولي نباشد فقط داراي ارزش هنري است.

اولين چاپ

پس از اينكه مطالعه در ادبيات ملل شرق مورد توجه و دقت اروپائيان قرار گرفت و تحقيقات خاورشناسي جنبه علمي يافت رسيدگي در متون، و از جمله شاهنامه هم، براي نخستين بار توسط آنان آغاز شد. البته ذكر فردوسي و شاهنامه پيش از آن كه توسط سياحاني از قبيل شاردن بطور جسته گريخته و اجمالي و گاهي مملو اشتباه از قرن يازدهم به بعد در سفرنامه‌ها آمده است. همچنين كساني كه كتابهاي آموزش زبان فارسي مي‌نوشتند گاه گاه ضمن منتخبات تنظيمي خود ابياتي از شاهنامه را در آن كتاب مي‌گنجاندند.

قديمي‌ترين قسمتي از شاهنامه كه بطور مستقل در اروپا به طبع رسيده منتخباتي است كه توسط هاگمن E.G. Hagemann در سي و دو صفحه به سال 1801 ميلادي در گوتينگن طبع شد. تا اينكه ماثيو لمسدن M.Lumsden از معلمين انگليسي زبان‌هاي عربي و فارسي مدرسه فورويليام كلكته در سال 1811 نخستين جلد شاهنامه را به حروف سربي درشت و به خط نستعليق در 722 صفحه رحلي با مقدمه مشروح انگليسي به چاپ رسانيد. اشاره‌اي كه به نستعليق بودن حروف سربي متن شد ازين باب است كه اين نوع حروف فقط مدت كوتاهي مورد علاقه در چاپ متون عربي و فارسي واقع شد و كتابهاي معدودي در كلكته و استانبول و قاهره با اين نوع حروف سربي به چاپ رسيد.

لمسدن در صفحه عنوان كتاب يادآور شد كه شاهنامه را در هشت مجلد به طبع خواهد رسانيد. ولي بجز جلد اول توفيق انتشار مجلدات ديگر آن را نيافت. از بامزگيهايي كه در عنوان انگليسي چاپ لمسدن ديده ميشود آن است كه حرف U بجاي حركت فتحه يعني «اَ» استعمال شده است چندانكه خواننده تصور ميكند كه نام كتاب «شاه نامو» دانسته شده است.

كار لمسدن كه از حيث پيشگامي در انتشارات نخستين شاهنامه چاپي، درخور تحسين است به اشاره و نظر كمپاني هند شرقي آغاز شد و چند منشي و مولوي (به اصطلاح هندوستان) درين خدمت با او همكار بودند. به نحوي كه گفته‌اند آنها بيست و هفت نسخه در اختيار داشتند و جاي جاي در ضبط متن آنها به تفاريق استفاده كرده‌اند، ولي چون نحوه استفاده آنها مشخص نيست مشخصات و نسخه‌ها هم معين نيست. احتمالاً اكثر آنها بي‌اعتبار بوده است. طبع لمسدن از نظر علمي مقام والائي نيافت.

رستم و سهراب

سه سال بعد از نشر اين قسمت از شاهنامه داستان رستم و سهراب توسط آتكينسون J.Atkinson كه او هم از خاورشناسان مقيم هند بود در سال 1814 در كلكته در 267 صفحه و 25 صفحه مقدمه انگليسي به همان حروف سربي خط نستعليق و ترجمه انگليسي متن به چاپ رسيد. از اختصاصات اين چاپ آن بود كه مصور بوده و نقاشيهاي مندرج در آن تركيبي بود از شيوه مرسوم مجالس شاه‌نامه‌هاي خطي با تصرفاتي فرنگي.

چاپ ماكان

طبع دوره كامل شاهنامه بر اساس نسخه‌هاي معتبر و رعايت نسبي اصول نسخه‌شناسي، نخستين بار به توسط يك صاحب منصب نظامي انگليسي مرسوم به ترنر ماكان كه در هند خدمت ميكرد انجام شد. او خود در صفحه عنوان فارسي كتاب به سياق عنوان گذاري مرسوم نزد شرقيان نوشت «كتاب شاهنامه ابوالقاسم طوس متخلص به فردوسي كه به سعي و اهتمام كمترين بندگان آن بي‌نشان و لامكان كپتان ترنر مكان با نسخ متعدد قديم و معتبر مقابله و تصحيح يافته مع فرهنج الفاظ نادر و اصطلاحات غريب و احوال آن سخن‌سنج فصيح و اديب به دار‌الحكومه كلكته به قالب طبع درآمده.»

و در ذيل صفحه عنوان دو بيت در مدح فردوسي آمده است كه نقل آن خالي از تفنن نست.

سكه‌اي كاندر سخن فردوسي طوسي نشاند تا نپنداري كه كس از جمله انسي نشاند اول از بالاي كرسي بر زمين آمد سخن او به بالا برد و بازش به سر كرسي نشاند

شاهنامه ترنر ماكان كه در چهار مجلد به سال 1829 انتشار يافت و اولين چاپ كامل و معتبري بوده كه در دسترس قرار ميگرفت بعدها منبع و مرجع چاپهاي متعدد هند و ايران شد. ماكان بجز متن، در انتهاي آن داستانها و روايتهاي الحاقي را كه از آن شاهنامه نيست به چاپ رسانيد و لغت‌نامه‌اي هم بدان ضم كرد. متن اختياري ماكان در جلد اول همان طبع لمسدن است، ولي بقيه‌اش تهيه و تنظيم و مقابله شده خود اوست ماكان از كساني است كه مدتي از عمر را در ميان فارسي زبانان هندوستان گذرانيد و بدين زبان آشنائي تمامي يافته بود.

چاپ موهل

بيش از هفت سال از انتشار طبع ماكان نگذشت كه چاپ مهم و مشهور ديگري به توسط دانشمندي اروپائي موسوم به ژول موهل J.Mohl به قطع بزرگ سلطاني و در هفت مجلد ضخيم و با كاغذ عالي و چاپي ممتاز ميان سالهاي 1838 و 1878 در پاريس نشر شد. يعني چهل سال مدت گرفت.

موهل بنحوي كه خود در مقدمه مفصلش مي‌نويسد از نسخه‌هاي متعدد استفاده كرد كه هشت‌تاي آنها متعلق به كتابخاه پادشاهي پاريس (يعني كتابخانه ملي امروز) بود. او سيزده نسخه هم در كتابخانه كمپاني هند شرقي در لندن ديده بود. بجز آنها دو نسخه هم از سرجان ملكم به امانت گرفته بود كه يكي نسخه اساس چاپ كلكته بود و يكي از آن كتابخانه نادرشاه. همچنين چندين نسخه ديگر كه مالكين همه را در مقدمه معرفي كرده است.

خدمت موهل بجز نشر متن از جهت ديگري هم اهميت يافت و آن همراه كردن ترجمه فرانسه اثر با متن فارسي است، بدين نحو كه يك صفحه از ترجمه را مقابل يك صفحه از متن قرار داد. اين كار بزرگ و جاوداني كه موهل به فرمان شاه فرانسه انجام داد و در چاپخانه پادشاهي به عنوان مجموعه شرقي نسخه‌هاي چاپ شده كتابخانه پادشاهي به چاپ رسيد از حيث هنر و زيبائي چاپ و حروف درشت از كتابهاي ممتاز است. طبع موهل دو بار در سال 1344 و 1353 به صورت عكسي (ولي كوچك شده آن در قطع جيبي) به سرمايه سازمان كتابهاي جيبي در تهران انتشار يافت.

موهل كه به شاهنامه عشق مي‌ورزيد و اكثر دوران حيات علمي خود را بر آن موقوف كرد پيش از انتشار متن كامل قطعاتي انتخابي از شاهنامه را كه مرتبط به مذهب زردشت ميشد در سال 1829 انتشار داده بود.

چاپ فولرس

چهارمين طبع مهم كه به وسيله خارجيان از شاهنامه نشر شد و آنرا به نسبت بايد عالمانه‌تر دانست آنست كه توسط دانشمندي ايرانشناس و محقق در رشته لغت و زبان فارسي موسوم به يوهان فولس J.Vullers ميان سالهاي 1877و1884 با همكاري لندوئر Landauer در شهر ليدن در سه مجلد به طبع رسيد. ولي با اين همه، تا استان كشته شدن دارا بيشتر چاپ نشد. فولرس آلماني بود و استاد زبان فارسي در دانشگاه گيسن. هموست كه فرهنگ مهم و عظيم فارسي لاتيني را تهيه و نشر كرده است. فولرس پيش از اهتمامي كه در نشر دوره شاهنامه كرده بود منتخباتي هم از شاهنامه بسال 1833 بطبع رسانيده بود.

سه طبع ماكان و موهل و فولرس، سالهاي دراز در تحقيقات و تتبعات اروپائيان مرجع و مأخذ مراجعه بود. فرتيز ولف F.Wolff هم كه فرهنگ لغات شاهنامه را تهيه و تدوين كرد و اساس كار خو را بر اين چاپ‌ها گذاشت در جدول تطبيقي ضميمه آن محل وجود شواهد را در هر يك از آن سه چاپ نشان داده است. ولف كه آلماني بود مدتي دراز از عمر (به روايتي نزديك به سي سال) را در تنظيم لغات شاهنامه صرف كرده بود و كارش به كوري هم كشيد در سرآغاز نامه خود اين بيت شاهنامه را حسب حال خويش دانسته است.

من اين نامه فرخ گرفتم به فال

همي رنج بردم به بسيار سال

دعوتنامه

delshoreh — Tue, 02 Jan 2007 05:08:18 GMT

با درود یزدان را که خرد آفرید

از آنجا که انجمن شعر حوزه هنری ساری در صدد چاپ آثار شاعران ساری و مازندران در یک مجموعه بنام عصرهای پنجشنبه میباشد بدینوسیله از همه شاعران استان دعوت میشود تا با ارسال سه قطعه شعر (غالب خاصی مورد نظر نیست) به همراه یک قطعه عکس و نبشته ای کوتاه از بیوگرافی شخصی مارا در این مهم یاری کنندپیشاپیش سپاسگذاریم.

.............................................................

به اطلاع دوستان و اعضای گرامی انجمن شعر حوزه هنری میرساند از آنجا که انجمن در صدد چاپ مجدد کارت شناسایی و عضویت دوستان میباشد خواهشمند است با ارسال یک قطعه عکس و کپی شناسنامه و کارت قدیم ما را یاری نمایند.

سلام

sarzamin — Thu, 07 Dec 2006 08:59:18 GMT

سلام به همه دوستان و همراهان

اولین پست رسمی رو با چند شعر از بچه های حوزه هنری شروع میکنیم.از همینجا از دوستانی که مایلند کارشون در وبلاگ زده بشه (چه از اعضای حوزه و چه دیگران)می خوام که به من ای میل بزنن کار هارو.منتظر نظرات و همراهی صمیمانه شما هستیم.

مرا در کوچه ها گم کن جهنم

ذلیل چشم مردم کن جهنم

به نام من پریشانی نوشتند

غمم را روی پیشانی نوشتند

مرا این زخم کاری می شناسد

در و دیوار ساری می شناسد

کشیدم با خودم اندوه جان را

غم زخم زبان دیگران را

غم آنها که سنگ بارگاهند

برادر دوستان گاه گاهند

حدیث موی اشراقی ندارند

« الا یا ایها الساقی » ندارند

شفای عاجل دلها خدایا

« ادر کاسا و ناولها» خدایا

مُو بی دستُم مُو بی پایم مُو خونم

مُو آب دیدهی هفت آسمونُوم

تو داغ خانه داری داغ فردا

مو در بند دل خویُشم نه دنیا

بزن زخم زبان ، من دوست دارم

دل نامهربان من دوست دارم

فقط اندوه چشم یار باشد

اگر ناچیز اگر بسیار باشد

جابر نوری- ساری

*********************

توی عکس های دسته جمعی نیستم

قاب عکس کوچکی دارم

گوشه ای از آن ایستاده ام

به درخت پشت سرم فکر می کنم.

هوای پنجره ی روبه رو

گاه گاهی هوائیم می کند

اما

خورشید اگر دست از سرم بردارد

شب اگر شب بشود

با ماه حرف های زیادی دارم.

از رودخانه آمده بودم

با تنی خیس و

قلبی آتش

در آستانه ی دشت

یله داده بودم به باد

اتفاقی در من افتاده بود

یا من در اتفاقی افتاده بودم

به هر حال اتفاق عجیبی افتاده بود

که اینهمه فالگیر

فنجانها را به افتخار تو برگرداندند.

محمد گیلک-بابلسر

***************************

یک هفته است خواب و خوراکش عوض شده

آ ن چشمهای ساده و پاکش عوض شده

آقا نگرد دزد دلم خانه گی نبود

این خانه سالهاست پلاکش عوض شده

گلدان پشت پنجره اش گل نمیدهد

هر بار آب خواسته خاکش عوض شده

این دخترک شبیه شما روسپی نبود

تنها لباس و سایه و لاکش عوض شده

تو فکر میکنی نکند توی ایستگاه

با یک نفر شبیه تو ساکش عوض شده

دیگر به فکر شهرت و پول و قیافه نیست

هر بار زخم خورده ملاکش عوض شده

یک هفته است لاغر و زرد و غریبه است

یک هفته است خواب و خوراکش عوض شده

منصوره لمسو-بهشهر

**********************

سه شنبه اول فروردین غزل شهید غزل میشد

که هفت سین بهار امسال به سین سرخ بدل میشد

کویر بود و شب و تردید که سالنامه تو را گل کرد

تمام وسعت انسان هم در آن دقیقه بغل میشد

سشنبه اول فروردین چهل ستون زمین لرزید

بهار سال هزار و چند... درون حادثه حل میشد

چه سال سبز غم انگیزی ستاره سین سرت سر شد

کنار سین ششم میخواست... نه داشت شکل غزل میشد

نشد که از تو نگویم نه سشنبه اول فروردین

که این بهاریه میبایست به عاشقانه بدل میشد

معصومه لمسو-بهشهر

*****************************

یک دروغ بزرگ میگویم یک دروغ بزرگ خواهم شد

بره دیگر برایتان کافیست من از امروز گرگ خواهم شد

دیگر از دست اینهمه چوپان چشمهایم به هر بیابان است

بره بودم و فکر میکردم هر که با من نشسته چوپان است

بارها نی زدی و خندیدی زیر دندان تو بزرگ شدم

آنقدر خون گله را خوردم تا شبیه خود تو گرگ شدم

تو به من یاد داده ای انگور از درخت غریبه چیدن را

تو به چشمان میشی ام دادی حس خون در شب دریدن را

گرگ بازی خیال خامی بود گرگ باید درنده خو باشد

بره تشنه ام چه میداند گرگ شاید کنار جو باشد

پشت این مزرعه هزاران چشم توی پستوی مرگ خوابیده

چشم خونین و خسته ی گله زیر ابروی مرگ خابیده

پوستین مرا تنت کردی نی شبی از لب تو می افتد

قلبهای تپنده در گله عاقبت از تب تو می افتد

باز دارم دروغ میگویم بره بودن چه حس خون داریست

پس بده پوستین من را تا بره گی در تن و رگم جاریست

روجا صداقتی - بهشهر

delshoreh — Sat, 25 Nov 2006 06:40:05 GMT

بابک بیات، آهنگساز مطرح موسیقی فیلم و موسیقی پاپ ایران، هفته‌هاست که به علت نارسایی شدید کبد در بیمارستان ایرانمهر در تهران بستری است.

وی بدلیل عارضه ناشی ازنارسایی کبدهم اکنون دروضعیت نگران کننده ای بسرمیبردووعده های داده شده برای عزیمت به کانادا راه به جایی نبرده است اگرچه گفته میشودعدم عزیمت وی به کانادابدلیل وخامت حال این هنرمندبوده ومسافت طولانی این سفرمیتوانددرتشدیدوخامت حال وی تاثیرگذارباشد